Blockchain i zielony wodór: od koncepcji do praktycznych zastosowań

Przejście na gospodarkę niskoemisyjną postawiło zielony wodór w centrum wielu krajowych i międzynarodowych strategii dekarbonizacji. Zielony wodór jest uważany za jedno z najbardziej obiecujących rozwiązań redukcji emisji w sektorach, gdzie bezpośrednia elektryfikacja nadal stanowi wyzwanie, takich jak przemysł ciężki, transport morski, lotnictwo czy magazynowanie energii na dużą skalę.

Jednak wraz z rozwojem gospodarki wodorowej pojawia się fundamentalne pytanie: jak możemy zapewnić, że wodór sprzedawany jako „zielony” był produkowany z wykorzystaniem energii odnawialnej i spełniał wymogi zrównoważonego rozwoju?

To wyzwanie skłoniło badaczy, organy regulacyjne i firmy do zgłębiania potencjału technologii blockchain jako narzędzia do zwiększenia przejrzystości, śledzenia i zaufania w całym łańcuchu wartości wodoru.

Dlaczego śledzenie jest ważne w zielonym wodorze?

Podobnie jak elektryczność, wodór może być produkowany w różnych procesach i z różnych źródeł energii. Podczas gdy zielony wodór powstaje z energii odnawialnej, inne warianty, takie jak wodór szary lub niebieski, mają znacznie inny ślad węglowy.

W miarę jak międzynarodowe rynki wodoru nadal się rozwijają, producenci, konsumenci, regulatorzy, inwestorzy i organy certyfikujące wymagają wiarygodnych mechanizmów weryfikacji pochodzenia i cech środowiskowych produktu. Tradycyjne systemy prowadzenia dokumentacji często obejmują wiele baz danych, procesy ręcznej walidacji oraz kilku pośredników, co zwiększa ryzyko błędów, oszustw lub podwójnego liczenia.

Według Międzynarodowej Agencji Energii Odnawialnej (IRENA), systemy certyfikacji oraz Gwarancje pochodzenia (GoOs) będą niezbędne do umożliwienia międzynarodowego handlu wodorem i budowania zaufania na rynkach wschodzących. Jednak systemy te wymagają solidnej infrastruktury cyfrowej zdolnej do śledzenia produktów przez cały ich cykl życia.

Właśnie tutaj blockchain staje się obiecującym rozwiązaniem.

Jak blockchain można zastosować do zielonego wodoru?

Blockchain to technologia rozproszonej księgi, która umożliwia przechowywanie informacji w sposób zdecentralizowany, bezpieczny i praktycznie niezmienny. Każda zarejestrowana transakcja lub zdarzenie jest trwale powiązane z poprzednimi rekordami, tworząc przejrzystą i audytowalną historię.

W sektorze zielonego wodoru blockchain może być wykorzystywany do rejestrowania informacji na każdym etapie łańcucha wartości, w tym:

  • Produkcja energii odnawialnej;
  • Produkcja wodoru poprzez elektrolizę;
  • Przechowywanie;
  • Transport i dystrybucja;
  • Ostateczne spożycie;
  • Certyfikacja i zgodność z przepisami.

Na przykład, gdy elektrolizer produkuje wodór z energii elektrycznej z farmy wiatrowej, dane takie jak następujące mogą być automatycznie rejestrowane:

  • Źródło używanej energii elektrycznej;
  • Data i godzina produkcji;
  • Ilość wyprodukowanego wodoru;
  • Warunki operacyjne procesu.

W miarę magazynowania, transportu i konsumpcji wodoru do łańcucha można dodawać dodatkowe rekordy, tworząc pełną historię produktu od jego powstania aż do użytkownika końcowego.

Blockchain i gwarancje pochodzenia

Jednym z najważniejszych zastosowań blockchain w sektorze wodorowym jest zarządzanie Gwarancjami Pochodzenia.

Gwarancje pochodzenia to certyfikaty potwierdzające użyte źródło energii oraz cechy środowiskowe związane z danym produktem energetycznym. W przypadku zielonego wodoru wykazują, że wodór był produkowany z odnawialnej energii elektrycznej.

Blockchain może znacząco uprościć ten proces, umożliwiając bezpieczne i przejrzyste wydawanie, transfer oraz cyfrową walidację tych certyfikatów. Ponieważ dokumenty są niezmienne, ryzyko oszustw, duplikacji certyfikatów lub manipulacji informacjami jest znacznie zmniejszone.

Znaczącym przykładem jest praca Schmid i in. (2024), którzy zaproponowali system certyfikacji oparty na blockchain, specjalnie zaprojektowany dla zielonego wodoru. Ich badanie pokazuje, jak ta technologia może zwiększyć zaufanie producentów, regulatorów i konsumentów, jednocześnie upraszczając procedury certyfikacyjne.

Inteligentne kontrakty i automatyzacja procesów

Kolejną ważną cechą blockchain jest wykorzystanie inteligentnych kontraktów. Smart kontrakty to cyfrowe umowy, które automatycznie wykonują zdefiniowane działania, gdy spełnione są określone warunki.

W kontekście zielonego wodoru te smart kontrakty mogą być wykorzystywane do:

  • Automatycznie wydawanie Gwarancji Pochodzenia po walidacji produkcyjnej;
  • Weryfikacja zgodności z kryteriami zrównoważonego rozwoju;
  • Autoryzacja płatności po potwierdzeniu dostawy;
  • Zarządzanie kredytami węglowymi związanymi z produkcją wodoru;
  • Zweryfikować wymagania regulacyjne przed skomercjalizacją.

Ten poziom automatyzacji zmniejsza koszty administracyjne, przyspiesza procesy i minimalizuje błędy związane z ręczną interwencją.

Zastosowania rzeczywiste już w fazie rozwoju

Chociaż wdrożenie blockchaina w sektorze wodoru jest jeszcze na wczesnym etapie, kilka projektów już potwierdza jego praktyczną wykonalność.

Łańcuch wodorowy (Niemcy)

Jednym z najbardziej znanych przykładów jest projekt Hydrogen Chain, opracowany w Niemczech.

Ta inicjatywa wykorzystuje technologię blockchain do stworzenia przejrzystego systemu śledzenia zielonego wodoru. Jej celem jest umożliwienie producentom, dystrybutorom i konsumentom dostępu do wiarygodnych informacji dotyczących pochodzenia wodoru i jego cech zrównoważonego rozwoju.

Platforma ma na celu stworzenie fundamentu dla przyszłych międzynarodowych rynków wodoru, gdzie zaufanie i certyfikacja będą kluczowymi czynnikami.

Nobian i projekt pilotażowy Siemens Energy

Innym istotnym przykładem jest współpraca między Nobian a Siemens Energy.

Firmy opracowały pilotażowy projekt oparty na blockchainie mający na celu certyfikację produkcji zielonego wodoru. Rozwiązanie integruje dane z elektrolizerów z cyfrowymi mechanizmami certyfikacji, umożliwiając przejrzystą weryfikację odnawialnego pochodzenia produkowanego wodoru.

Ta sprawa pokazuje, że blockchain jest już stosowany w rzeczywistych środowiskach przemysłowych, a nie tylko w badaniach akademickich.

Certyfikacja GreenH2Chain i Renewable Origin

Firma FlexiDAO opracowała inicjatywy takie jak GreenH2Chain, które wykorzystują blockchain do łączenia odnawialnej energii elektrycznej z produkcją wodoru.

Takie podejście umożliwia stworzenie weryfikowalnego cyfrowego łańcucha dowodów potwierdzających, że produkowany wodór rzeczywiście pochodzi ze źródeł odnawialnej.

Takie rozwiązania stają się coraz ważniejsze, ponieważ wymagania dotyczące raportowania środowiskowego i regulacje dotyczące rachunków emisji stają się coraz bardziej wymagające.

Wyzwania, które wciąż wymagają rozwiązania

Pomimo swojego potencjału, blockchain nie jest pełnym rozwiązaniem wszystkich wyzwań. Jednym z ważnych ograniczeń jest to, że blockchain gwarantuje integralność zarejestrowanych informacji, ale nie ich dokładność. Jeśli do systemu zostaną wprowadzone nieprawidłowe dane, blockchain zachowa te nieprawidłowe informacje.

Z tego powodu blockchain musi być zintegrowany z innymi technologiami zdolnymi do zbierania wiarygodnych danych, w tym:

  • Czujniki przemysłowe;
  • Urządzenia Internetu Rzeczy (IoT);
  • Inteligentne liczniki;
  • systemy monitorowania energii;
  • Bliźniaki cyfrowe;
  • Systemy nadzoru przemysłowego.

Inne wyzwania to skalowalność platform blockchain, interoperacyjność między różnymi systemami, ochrona wrażliwych informacji oraz harmonizacja ram regulacyjnych między krajami.

Blockchain jako część wizji Hydrogen 4.0

Przyszła gospodarka wodorowa nie będzie zależeć od jednej technologii, lecz od integracji wielu rozwiązań cyfrowych.

W tym kontekście blockchain często postrzegany jest jako kluczowy element wizji Hydrogen 4.0, współpracujący z technologiami takimi jak IoT, sztuczna inteligencja, chmura obliczeniowa, bliźniaki cyfrowe oraz zaawansowana analityka danych.

Czujniki IoT mogą zbierać dane operacyjne w czasie rzeczywistym, cyfrowe bliźniaki mogą symulować zachowanie systemu, algorytmy sztucznej inteligencji optymalizują produkcję i operacje, a blockchain zapewnia śledzenie danych, certyfikację i zaufanie.

W miarę jak rynki wodoru dojrzewają, zdolność do wykazania odnawialnego pochodzenia, zrównoważonego rozwoju i zgodności regulacyjnej stanie się równie ważna, jak zdolność do produkcji samego wodoru. W tym kontekście blockchain ma potencjał, by stać się fundamentalną technologią do budowania zaufania niezbędnego do wsparcia globalnej zielonej gospodarki wodorowej.

Źródła:

Schmid, D. i in. (2024). Czy jest zielony? Projektowanie systemu certyfikacji zielonego wodoru opartego na blockchain. Granice w blockchainie. https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fbloc.2024.1408743

IRENA (2023). Tworzenie globalnego rynku wodoru: certyfikacja umożliwiająca handel międzynarodowy. https://www.irena.org/publications/2023/Jan/Creating-a-global-hydrogen-market

Alshehhi, M. i in. (2025). Śledzenie oparte na blockchainie oraz certyfikacje infrastruktury cyklu życia stacji tankowania wodoru. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2666790825002277

Masoomi, M. i in. (2025). Redukcja ryzyka w łańcuchach dostaw zielonego wodoru dzięki technologii blockchain. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S277239092500037X

Projekt Łańcucha Wodorowego. https://www.hydrogenchain.de

Nobian & Siemens Energy – pilotażowy projekt rozwiązania blockchain do certyfikacji zielonego wodoru.
https://www.nobian.com/news/blockchain-solution-pilot-for-certification-of-green-hydrogen

CertifHy – europejskie gwarancje pochodzenia wodoru. https://www.certifhy.eu

Share This Post

More Articles